Column Agnes: ‘Het sociaalkredietsysteem van China’

In mei jongstleden ben ik voor het eerst in mijn leven in China (Shanghai) geweest. Dat was in één woord fenomenaal – zowel culinair, cultureel als politiek. Shanghai is met name overweldigend vanwege de ‘Bund’. Dat is een lap grond aan een rivier met heel veel verschillende wolkenkrabbers met onder andere de Shanghai Tower – de eennahoogste toren ter wereld. Vanaf de rivier kan je de prachtige skyline aanschouwen wat een enorm indrukwekkend uitzicht is. Al helemaal als je je realiseert dat het in ongeveer twintig jaar uit de grond is gestampt. Ja, China heeft mij positief verrast. Niet alleen vanwege de economische voorspoed die dit land in slechts een paar decennia heeft weten te boeken, maar ook omdat ik wat beter de Chinese denkwijze heb leren begrijpen. Ik ben daar in het kader van de studiereis van JongFinanciën namelijk op bezoek geweest bij heel veel verschillende (overheids)instanties en andere organisaties die allemaal een inkijkje hebben gegeven in de Chinese mentaliteit. Dat heeft mij een mooi inzicht gegeven in de Chinese manier van denken en één onderdeel daarvan zou ik graag willen delen.

In China is de overheid bezig met een pilot van het zogenaamde sociaalkredietsysteem. Dit is een rating-systeem opgezet door de overheid waarbij je punten kan krijgen en verliezen op basis van sociaal (on)wenselijk gedrag. Als je bijvoorbeeld je ouders bezoekt of positief bent over de communistische partij dan krijg je pluspunten, maar loop je door rood of betaal je een rekening te laat dan krijg je minpunten. Dit is niet zomaar een linkse hobby van de overheid. Nee, ze probeert hiermee sociaal wenselijk gedrag te stimuleren en corruptie te bestrijden. Daarnaast probeert ze de individualistische maatschappij te veranderen door middel van een ‘objectief’ puntensysteem waarmee wordt beoogd meer vertrouwen tussen de Chinezen te scheppen. In de wantrouwende ogen van de Chinezen is er dan ook geen enkele andere instantie die dat kan dan de overheid zelf. Ik vind het – ondanks de verwerpelijke kant ervan – ook best wel een nobel en ambitieus streven. Een moeilijke taak met een begrijpelijk doel. Uiteraard, ik zal niet ontkennen dat er ook een verborgen agenda wordt nagestreefd met dit middel en dit allerlei ongewenste gedragseffecten teweeg brengt, maar ik zie ook de sympathieke kant ervan. De vraag daarnaast is hoe de overheid dat eigenlijk voor elkaar krijgt. Hoe weet je hoe je de mierenberg van honderden miljoenen Chinezen op individueel niveau moet beoordelen?

Dat is heel simpel: heeeeel veel camera’s ophangen. In China hangt er 1 camera op de 3 Chinezen. Dan wil het wel. En met die wetenschap ben ik China ingestapt. Onze reisgroep wist dat we min of meer continu in de gaten zouden worden gehouden. Dat wisten we al bij binnekomst bij de douane waarbij nonchalant en op niet subtiele wijze door doauniers kenbaar werd gemaakt dat ze alle informatie hadden van de tijd van de reisdeelnemers van de studiereis die al eens in China waren geweest. Dat was vrij bizar. Wat het nog meer bizar maakt is het gevoel wat ontstaat als je weet dat je continu in de gaten wordt gehouden. Het gevoel dat je geen enkele privacy meer hebt. Ik heb in mijn vorige column natuurlijk al aandacht geschonken aan privacy en de morele plicht die op bedrijven rust om respectvol met jouw gegevens om te gaan, maar de schandalen van Facebook zijn ten opzichte van China echt peanuts. Het gebrek aan privacy in China is next level. En om dat te ervaren is best raar, want aan de ene kant ga je je niet anders gedragen (je denkt er niet continu aan), maar tegelijkertijd denk je wel dermate regelmatig aan het feit dat alles wat je doet op ieder moment kan worden vastgelegd. Dat blijft dan als een sluimerende gedachte in je hoofd kleven. Na vijf dagen Shanghai keerde ik terug naar Nederland maar ik ben me gaan afvragen hoe het zou zijn als ik er permanent zou wonen. Zou ik me er dan minder door laten belemmeren of juist meer? Het is in ieder geval een hele nieuwe ervaring. En op het moment dat je dat meemaakt realiseer je je pas hoeveel er is waarvan je eigenlijk denkt: wat ik nu doe/zeg hoeft niet wereldkundig te worden.. Bij mij was dat toch een paar keer per dag! Het theoretische gedachteproces waardoor ik bewuster ben geworden van mijn privacy staat in schril contrast met de praktijkervaring van privacyschending. Ik gun niemand die permanente staat, maar het was op verschillende manieren een hele bijzondere ervaring om de waarde van privacy nog eens in de praktijk bevestigd te krijgen.

Shanghai Tower

Shanghai tower

No Comments Yet

Comments are closed

Contact
Postbus 1738
3000 DR Rotterdam
(T) 010- 408 14 69
(E) aanslag@christiaanse-taxateur.nl


Sponsors
banner 280 x 60 banner 280 x 60