Deprecated: Function create_function() is deprecated in /www/wp-includes/pomo/translations.php on line 208 Deprecated: Function create_function() is deprecated in /www/wp-includes/pomo/translations.php on line 208 Notice: Only variables should be passed by reference in /www/wp-content/themes/thevoux-wp/admin/ot-loader.php on line 329 Deprecated: Function create_function() is deprecated in /www/wp-content/themes/thevoux-wp/inc/woocommerce.php on line 130 Deprecated: The each() function is deprecated. This message will be suppressed on further calls in /www/wp-content/plugins/js_composer/include/classes/core/class-vc-mapper.php on line 111 Column Agnes: ‘Monetaire waarde’ – De Aanslag

Column Agnes: ‘Monetaire waarde’

Beste lezer,

In een eerdere column (“Gelijke rechten”) heb ik al eens verwezen naar de overtuiging van een oude Griekse filosoof genaamd Protagoras die stelde dat de mens de maat van alle dingen is. Ik heb toen gesteld dat, en dat vind ik overigens nog steeds, in die stelling ook de relativiteitstheorie van Einstein terug te vinden is. Waar het eigenlijk op neerkomt is dat de manier waarop een individu een fenomeen ervaart en beoordeelt, afhankelijk is van zijn of haar situatie. Met situatie van een individu bedoel ik niet alleen de situatie op het moment van beoordelen, maar de verzameling en aaneenschakeling van alle momenten en ervaringen die dat mens maakt tot wie hij of zij is. Door al die verschillende combinaties is in deze wereld een groot scala aan verschillende meningen, politieke stromingen, religies en levensovertuigingen ontstaan. En dat is heel mooi; zo houden we elkaar scherp en worden we niet één hele grote (domme?) massa. Bij het beoordelen van een ander vanwege een bepaalde actie of manier van leven, zou je er daarom goed aan doen je af te vragen hoe die ander daartoe zou kunnen zijn gekomen? Welke aaneenschakeling aan gebeurtenissen zit daarachter en hoe zou dit dus vanuit andere gezichtspunten kunnen worden beschouwd. Maar dit was even een kort uitstapje naar mijn eigenlijke punt. Dat de mens de maat is van alle dingen is natuurlijk hartstikke boeiend (en wat mij betreft waar), dat neemt niet weg dat wij als mens altijd op zoek zijn geweest naar een manier om dingen ook op een objectieve wijze te kunnen meten. Waardoor we een graadmeter hebben die niet afhankelijk is van de persoonlijke situatie van iets of iemand. En eigenlijk zijn we daar best in geslaagd, het vinden van dat soort objectieve criteria om dingen uit te drukken. Bijvoorbeeld het metrisch systeem waardoor we weten wat een kilo, een meter en een graad is. We weten precíes wat daarmee wordt bedoeld en dat kunnen we inmiddels door alle technologische ontwikkelingen heel nauwkeurig en dus objectief vaststellen. Daarnaast hebben we ook een heel scala aan semi-objectieve manieren om dingen te meten of vast te stellen. Voorbeelden zijn bijvoorbeeld keurmerken, certificaten en diploma’s waarmee we proberen vast te stellen of een winkel wel veilig is, een werknemer wel bekwaam is of een student wel intelligent is. Hier zit ook een subjectief deel in. Wie bepaalt wanneer bijvoorbeeld een tentamen wel of niet is gehaald of wanneer een keurmerk wordt toegekend. Dat zijn mensen die, aan de hand van door mensen vastgestelde eisen, proberen zo eerlijk en consequent mogelijk hier een oordeel over te vellen. Het is natuurlijk echter onontkoombaar dat er subjectiviteit in dit soort maatstaven kruipt. Wie niet is wel eens ontevreden geweest over een proefwerk of misschien wel zijn APK?

Een van de wellicht meest bijzondere maatstaven die vaak als objectieve maatstaf wordt gepresenteerd is geld, of anders gezegd pegels, doekoes, ekkers, donnies, keiharde euros. Wat we allemaal wel niet afmeten en proberen te objectiveren door het in geldbedragen uit te drukken. Dat zou dan een objectieve maatstaf moeten zijn; maar het is al geinig om je te realiseren dat geld alleen maar wat waard is omdat wij met zijn allen vinden én geloven dat het wat waard is. Dus het is al gebaseerd op een fictie dat bestaat in het brein van velen. Zolang velen het geloven, dan is het ook zo.
Maar wat meten wij dan allemaal met geld? Niet alleen wat bijvoorbeeld de tandpasta in de winkel waard is of wat je maandelijks zou moeten krijgen voor werkzaamheden, ook minder voor de hand liggende oordelen worden afgemeten met geld. Allereerst wordt succes in het leven onder andere afgemeten aan de hand van het salaris dat je maandelijks op je bankrekening gestort krijgt. Ik heb nog nooit gehoord dat iemand die veel verdient ‘het slecht doet’. Nog een indicatie: als je het goed doet op werk, krijg je er meer van. En ook allerlei andere indicatoren van een succesvol leven zoals een groot huis, mooie auto en verre vakanties koop je natuurlijk met geld. Dat is dan op individueel niveau bekeken en beoordeelt, zoals dat vaak gebeurt in sociale groepen, maar ook een land wordt veroordeeld op basis van geld. Allerlei succesindicatoren van een land, zoals het bruto binnenlands product, de economische groei van een land en de koopkracht van burgers, worden uitgedrukt in monetaire waarde, oftewel geld. Dit is natuurlijk logisch, want het lijkt een hele gemakkelijke en objectieve manier van het uitdrukken van waarde en waardecreatie. Maar is het eigenlijk wel zo logisch dat wij drijven op wat er in waarde van geld wordt gecreëerd? Als je er wat langer over nadenkt is het best gek, want er is natuurlijk nog veel meer aan waarde dat wordt gecreëerd dan dat wat in onze maatschappij in geld wordt uitgedrukt. Misschien wordt er zelfs wel veel meer aan waarde gecreëerd wat niet in wordt uitgedrukt dan wat wel in geld is uitgedrukt! Als je eens nadenkt wat een kind bijvoorbeeld in een jaar kan: rekenen, lezen, schrijven. Dat is waardecreatie die niet tot uitdrukking komt in een koopkrachtplaatje en wel van enorme waarde is!  Of een koppeltje dat een eerste date heeft en na een jaar dolverliefd een relatie start. Dat is waarde voor een maatschappij. Of nieuwe vriendschappen die worden gesloten nadat studenten een wilde introductieweek hebben beleefd. We voelen allemaal op onze klompen aan dat deze onderdelen waarde creëren in ons leven, sterker nog, het zijn een van onze belangrijkste drijfveren: liefde, kennis, vriendschap. En je zou zelfs kunnen stellen dat dit nog belangrijker is dan geld. Want geld zorgt er weliswaar wel voor dat we van die waarden meer kunnen genieten. Een leven vol geld en zonder vriendschap of liefde is eigenlijk niets aan. Wel is vriendschap en liefde mooier en leuker als je daarvan kan genieten in een mooi groot huis aan het water, in plaats van een doos onder de brug. Dat begrijpt ook iedereen. En toch ontbreekt het ons nog steeds aan de capaciteit om de waarde van die essentiële onderdelen van onze maatschappij, en de waardegroei daarvan, uit te drukken in geld en daarmee beleid te maken. Hoe kan dat toch? Een van de filosoof economen die een enorme nalatenschap heeft achtergelaten in het vrijemarktdenken, John Mayard Keynes, voorspelde ooit het volgende: “The time is not far off when the economic problem will take the back seat where it belongs, and the heart will be occupied… by the real problems – the problems of life and human relations, of creation and behavior and religion. ” Inmiddels zijn we decennia en een enorme technologische vooruitgang verder sinds deze uitspraak van Keynes over (welvaarts)groei en is gebleken dat deze man die als een van de belangrijkste denkers van de vrijemarkttheorie wordt beschouwd, toch geen gelijk had. We focussen ons beleid nog steeds op geld en we hebben al helemaal geen manier gevonden om die andere waardegroei op de een of andere manier in geld uit te drukken. Hoe kan dat toch?

Ik bedoel, iedereen is zich ervan bewust dat geld niet hét element is dat gelukkig maakt (alhoewel de een er wel meer waarde aan kan hechten dan de ander) en we hebben allerlei geavanceerde technologieën en algoritmes en wat dan ook uitgevonden, en nog steeds ontbreekt ons de mogelijkheid die elementen in waarde uit te kunnen drukken. (Overigens zijn er wel eens verzekeraars en andere instanties geweest die het hebben geprobeerd, maar die zijn niet met vlag en wimpel geslaagd.)

Dat wat het uitdrukken in geld van bijvoorbeeld een levensjaar, het hebben van een levenspartner, het leren van een taal of sluiten van een vriendschap zo lastig of zelfs onmogelijk maakt is het feit dat je een levensjaar, levenspartner, taal of vriendschap nou eenmaal niet kan kopen! Het is niet alleen zo dat iets wat je niet kan kopen, niet in geld uit te drukken is. Hoe lastiger het is om iets te kopen (of te maken), hoe moeilijker het is om het te waarderen. Dus als je iets in geen mogelijkheid kan kopen, hoe kan je er dan wel een prijskaartje aan hangen? Maar de extra complicatie bij de voorbeelden die ik heb genoemd erbij komt, is dat het ook nog eens enorm subjectief is en per geval afhankelijk!  Dus we hebben nog steeds geen manier gevonden om eigenlijk hele basale waarde-creaties uit te drukken in geld en we hebben nou eenmaal geen andere maatstaf om het in waarde uit te drukken. Door wel steeds een enorme focus te hebben op geld, denk ik wel dat we in onze maatschappij onderinvesteren in waarde-creaties die niet in geld kunnen en worden uitgedrukt. Dat vind ik zo jammer. Ik denk namelijk dat onze blik zoveel ruimer zou zijn als we geld als één van de vele pijlers zouden beschouwen, in plaats van hét doel om naar te streven (als individu, maar ook als land). Ik hoop ooit dat die dag er komt, maar tot die tijd zou ik willen zeggen: er is meer dan alleen maar het bruto binnenlands product, de economische groei en koopkracht.

Warning: count(): Parameter must be an array or an object that implements Countable in /www/wp-includes/class-wp-comment-query.php on line 405
No Comments Yet

Comments are closed

Contact
Postbus 1738
3000 DR Rotterdam
(T) 010- 408 14 69
(E) aanslag@christiaanse-taxateur.nl


Sponsors
banner 280 x 60 banner 280 x 60